Merintis pembangunan teknologi biosensor

BIOSENSOR penting bagi mengesan masalah keracunan tanaman. – Gambar hiasan

Bidang nanoteknologi di negara ini mendapat perhatian pihak kerajaan berdasarkan kepada syor yang dikemukakan oleh MiGHT supaya bidang tersebut diberi tumpuan dalam Rancangan Malaysia Kesembilan (RMK-9).

Nanoteknologi diberi definisi sebagai bidang kajian dan penghasilan alat atau perkakas bersaiz nanometer iaitu satu perbilion meter.

Di Malaysia, nanoteknologi dikategorikan bawah penyelidikan strategik (SR) yang terletak dalam Tumpuan Penyelidikan Dalam bidang Keutamaan (IRPA) ketika itu menerima peruntukan sehingga RM160 juta dalam RMK-8.

Kini banyak penyelidikan melibatkan nanoteknologi meskipun masih bersifat fundamental tetapi kerajaan sudah pun menyatakan minat mendalam mengenainya.

Ini kerana, nanoteknologi pada pandangan ramai saintis akan memainkan peranan menjelang dua dekad akan datang dan menjana pasaran besar sehingga mengatasi bioteknologi dan teknologi maklumat (IT).

Justeru, apabila, Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Najib Tun Razak, melancarkan Inisiatif Nanoteknologi pada 2006, maka penyelidikan ke arah itu wajar di semarakkan oleh penyelidik tempatan

Setakat ini, beberapa pusat penyelidikan tempatan telah menumpukan kepada bidang nanoteknologi dan merekalah yang sewajarnya menjadi satu gagasan penggerak kepada penubuhan satu badan khusus hasil daripada inisiatif tersebut.

Pusat-pusat tersebut termasuklah iaitu Makmal Combinatorial Technology and Catalyst Research Centre (Combicat) di Universiti Malaya (UM), , Insitut Bahan Termaju (ITMA-UPM), Institut Ibnu Sina bagi Pengajian Sains Asas (UTM). Makmal Penyelidikan Bahan Termaju (AMREC) di Sirim Berhad, Glycolipids Research Centre (UM), Sekolah Sains Perubatan (USM) dan Institut Kejuruteraan Mikro dan Nanoelektronik (IMEN) Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM).

Malaysia perlu mengorak langkah serius bermula daripada sekarang dengan menggembleng pusat-pusat penyelidikan tersebut menghasilkan produk yang boleh dipasarkan.

Setakat ini, langkah strategik telah dikenal pasti di bawah Program Penyelidikan Strategik Nanoteknologi itu strategik jangka pendek dan jangka panjang.

Di bawah strategi jangka pendek, antara yang dikenal pasti ialah mengenal pasti penyelidik dalam pelbagai bidang nano sains, meningkatkan dan menambah makmal nano sains serta menyediakan program pembangunan modal insan secara menyeluruh.

Di bawah program jangka panjang pula, langkah strategik ialah pemupukan budaya penyelidikan nanosains, pembangunan makmal nanosains kebangsaan serta melahirkan saintis tersohor.

Malaysia pula akan menumpukan kepada beberapa bidang yang boleh memanfaatkan nanoteknologi iaitu pertanian bioteknologi, perubatan, tenaga dan persekitaran.

Antara produk yang disasarkan untuk dikeluarkan ialah sel solar, bateri ion Lithium, vaksin tanaman, sistem pengedaran ubat-ubatan , nanobiocip dan nano bio penderia (biosensor).

Pada masa yang sama kekuatan Malaysia dalam bidang pertanian wajar dimanfaatkan untuk menghasilkan produk nanoteknologi.

Justeru, apabila Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia (MARDI) mengorak langkah untuk menghasilkan produk nanoteknologinya sendiri, ia memberi harapan baru kepada pengusaha bidang tersebut.

Menurut Timbalan Pengarah Program Biodiagnosis dan Biokeselamatan, Pusat Bioteknologi, Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia (MARDI) Dr. Zamri Ishak, pihaknya sedang merangka program penyelidikan dalam bidang nanoteknologi yang bakal membantu pembangunan pertanian.

Produk yang disasarkan ialah nano biocip dan biosensor (biopenderia) yang berguna dalam memeriksa tahap keracunan pada tanaman.

“Biosensor berguna untuk mengenal pasti kualiti makanan dengan hanya mengambil sedikit sampel dan bacaan dapat diperoleh dalam masa singkat,’’ ujarnya.

Ketika ini, alat biosensor itu telah pun berada di pasaran tetapi bersaiz lebih besar sedangkan sekiranya komponennya dikecilkan ke tahap nano, ia lebih mudah.

Dalam pada itu, beliau memberitahu, beberapa institusi selain MARDI iaitu SIRIM, Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), Universiti Putra Malaysia (UPM) dan Universiti Malaysia Perlis (UniMAP) telah bekerjasama membangunkan Kumpulan Penyelidik Biosensor Kebangsaan (NBRG) sejak 1999.

Justeru, satu persidangan mengenai biosensor dan biodiagnostik akan diadakan pada 21 dan 22 Mei ini bertempat di sebuah hotel terkemuka di ibu negara.

“Biosensor merupakan gabungan antara biologi dan elektronik di mana semua organisma mempunyai isyaratnya sendiri,” katanya.

Dr. Zamri berkata, semua organisma berkenaan dianugerahkan dengan deria pengesan atau sensor.

Buat masa kini haiwan seperti ikan digunakan sebagai biosensor di kawasan empangan dan burung pula di terowong.

Ini bagi memastikan air yang diminum dan kawasan yang dilalui selamat sama ada dari bahan berbahaya dan toksik.

Justeru sebagai saintis mereka perlu mengkaji bagaimana isyarat dapat dikesan oleh sesuatu organisma.

NBRG menggunakan pelbagai kaedah biosensor seperti antibodi dan sel kuantitatif sebagai kuantitatif.

Justeru persidangan berkenaan bakal membincangkan mengenai kegunaan dan masa depan biosensor di rantau Asia.

Dr. Zambri berkata, sambutan yang diterima amat menggalakkan dan sehingga kini lebih 150 penyertaan diterima.

Mereka yang berminat masih boleh menyertainya dengan menghubungi sekretariat persidangan di talian 03-8943 7041/6077, faksimile 03-8945 6037 atau e-mel: biosensor@mardi.gov.my

NATC Sediakan Peluang Untuk Bakal Usahawan Tani

Mungkin masih ramai yang tidak mengetahui kewujudan Majlis Latihan Pertanian Kebangsaan (NATC). Apatah lagi fungsi serta objektif ia ditubuhkan.

NATC adalah salah satu daripada tiga komponen utama yang dipersetujui oleh Kementerian Pertanian Malaysia bagi melaksanakan Program Latihan Kemahiran Pertanian Kebangsaan (PLKPK). Dua komponen lain ialah Kolej Pertanian Malaysia (KPM) dan institusi latihan pertanian sedia ada.

PLKPK adalah program latihan berteraskan latihan kemahiran yang berperanan melatih dan mengeluarkan usahawan dalam bidang pertanian dan industri asas tani. Selain itu ia turut melatih tenaga kerja yang diperlukan dalam kedua-dua bidang ini.

Bagi memenuhi aspirasi PLKPK, NATC ditubuhkan pada 1 Oktober 2002. Sejak itu, NATC berperanan dalam merancang, menyedia, menyelaras dan menilai pelaksanaan PLKPK dengan berteraskan kepada Standard Kemahiran Pekerjaan Kebangsaan.

Menurut mantan Pengarahnya yang turut bertanggungjawab dalam penubuhan NATC, Datuk Dr. Ahmad Suhaimi Omar, kewujudan majlis tersebut adalah bagi memastikan lahirnya modal insan yang berkemampuan untuk menjalankan projek-projek pertanian sekaligus mengimbangi imbangan dagangan negara.

“Ini memandangkan Malaysia ialah sebuah negara beriklim tropika yang mampu mengeluarkan hasil pertanian untuk dieksport. Malangnya kita lebih banyak mengimport hasil pertanian dari negara luar.

“Bagi mencapainya, kita perlukan individu yang mampu menjalankan projek-projek pertanian. Justeru kita perlu mencari individu yang boleh terlibat dalam industri ini dan melatih usahawan tani yang berilmu dan berjaya.

“Ciri-ciri yang dicari ialah mereka yang berkemahiran untuk menjalankan projek-projek seumpamanya,” jelas Suhaimi.

JENIS-JENIS KEMAHIRAN

Di bawah NATC, tujuh program latihan diperkenalkan iaitu:

* Bidang Akuakultur

* Bidang Ternakan Poltri

* Bidang Ternakan Ruminan

* Bidang Perikanan Tangkapan

* Bidang Tanaman

* Bidang Pemprosesan Pengeluaran Makanan

* Bidang Pengedaran Makanan

Pelatih akan dihantar ke pusat-pusat latihan yang telah ditetapkan iaitu Bidang Akuakultur di Pusat Pengeluaran & Penyelidikan Benih Udang Kebangsaan, Pulau Sayak, Kedah.

Perikanan Tangkapan di Institut Perikanan Malaysia, Chendering, Terengganu. Bidang Ternakan Poltri di Institut Kemajuan Ternakan Ayam, Johor Bahru, Johor dan KPM, Bukit Tangga, Kedah.

Selain itu, bagi yang memilih Bidang Tanaman pula, mereka akan dihantar menjalani kursus di Institut Pertanian Kuala Lipis (IPKL) di Pahang.

Bidang Ternakan Ruminan di Institut Haiwan Kluang dan KPM Bukit Tangga, Kedah, Bidang Pemprosesan Pengeluaran Makanan di Pusat latihan MARDI (PLM), di Serdang dan Kolej Pertanian Malaysia (KPM), Alor Star.

Manakala Bidang Pengedaran Makanan di Lembaga Pemasaran Pertanian Persekutuan (FAMA) di Batu Caves dan KPM, Alor Star.

SIAPA YANG LAYAK MEMOHON

PLKPK dibuka kepada semua warganegara Malaysia yang mempunyai kelayakan yang disyaratkan atau sedang bekerja dalam bidang yang berkaitan.

Berdasarkan Standard Pekerjaan bagi negara Malaysia, bentuk latihan di sini dirancang bagi memenuhi kehendak industri.

Menurut Suhaimi, mereka yang memohon untuk mengikuti latihan ini perlu melepasi empat tahap untuk mendapatkan sijil penuh.

“Di sini kita beri pelatih mengikuti Tahap 1 dahulu, tamat enam bulan latihan, mereka akan keluar bekerja atau memulakan kemahiran yang diberi. Selepas itu, mereka layak pula mengikuti Tahap 2, 3 dan 4.

“Istimewanya jika pelatih telah berjaya melepasi setiap tahap, mereka akan memperoleh sijil penuh.

“Setakat ini pengambilan dibuat dua kali setahun iaitu pada bulan Mei dan November. NATC akan mengiklankannya di dalam akhbar-akhbar utama berbahasa Malaysia dan Inggeris.

“Calon yang layak, akan dipanggil temuduga terlebih dahulu. Calon akan melalui tiga aspek ujian iaitu lisan, bertulis dan amali bagi penilaian kesesuaian.

“Selain melihat kebolehan calon, ujian amali juga ingin menilai sikap mereka yang memohon masuk. Pada saya, paling penting adalah sikap mereka. Kita tidak bimbang jika mereka tidak ada asas, di sini pelatih akan diajar daripada kosong. Paling utama mereka perlu bersungguh-sungguh dan ada minat yang mendalam,” jelas Suhaimi.

Bagi mereka yang berjaya, latihan, yuran pengajian, bahan, peralatan, penginapan dan makan minum disediakan buat mereka sepanjang mengikuti kursus.

HALA TUJU SELEPAS TAMAT LATIHAN

Buat mereka yang telah menamatkan tempoh berkursus, beberapa kemudahan mungkin diberi. Antaranya ialah seperti kemudahan mendapatkan dana dan tanah.

“Seharusnya, apabila mereka keluar, graduan-graduan ini mampu melakukan pelbagai perkara. Bukan setakat pengetahuan teknikal tetapi juga mengaplikasikan teknik-teknik pengurusan yang telah diajar di sini.

“Ini kerana, selain akademik, mereka turut dinilai menerusi kebolehan bekerja dan melaksanakan projek-projek yang diberi. Contohnya dalam bidang tanaman.

“Pelatih turut dilatih dengan sikap kepimpinan, daripada mula menanam, menjaganya hinggalah ke saat menuai. Selepas itu, pelatih akan diajar cara-cara pembungkusan mengikut standard NOS dan juga memasarkannya,” jelas Suhaimi.

Hasil keuntungan daripada jualan tersebut, 15 peratus akan dimasukkan ke dalam tabung amanah NATC dan selebihnya diberi kepada pelatih sebagai sumber pendapatan mereka.

Tabung Amanah tersebut akan digunakan untuk menampung perbelanjaan kursus seperti membeli bahan mentah, modal pusingan dan pelbagai lagi bagi mengelakkan pergantungan sepenuhnya kepada peruntukan kerajaan.

Bagaimanapun, menurut Suhaimi, sehingga kini pelatih NATC baru sahaja menamatkan kursus mereka.

Justeru, apa yang diharapkan oleh pihak NATC, graduan-graduan daripada pusat latihan ini dapat memenuhi aspirasi penubuhannya iaitu untuk melahirkan usahawan tani yang dapat meningkatkan industri pertanian negara yang semakin hebat berkembang.

Strawberi di Gunung Jerai

DUa pekerja menanam strawberi daripada jenis Chandler dan Kama Rosa yang dikatakan sesuai untuk ditanam di Gunung Jerai, Gurun, Kedah.

ALOR STAR 12 Mei – Gunung Jerai yang setinggi 1,200 meter dari aras laut merupakan antara kawasan tanah tinggi yang masih lagi terpelihara keindahan dan keasliannya.

Kawasan pergunungan yang terletak di dalam daerah Kuala Muda ini merupakan salah satu produk pelancongan di negeri Kedah yang amat berpotensi untuk dijadikan kawasan agropelancongan.

Tidak mustahil dengan segala keunikan dan komitmen yang diberikan oleh pelbagai pihak, kawasan ini bakal menarik ribuan pelancong pada masa depan.

Selain daripada pemandangan yang menarik dan udara nyaman yang masih tidak dinodai asap-asap kenderaan, kawasan Gunung Jerai juga dianugerahkan tanah yang subur.

Menyedari akan potensi yang boleh diperolehi di sebalik keindahan flora dan fauna yang ada di puncak Jerai, dua pengusaha mengambil inisiatif mengusahakan dua tanaman berbeza sebagai menyahut seruan kerajaan supaya menjadikan bidang perniagaan sebagai sumber rezeki.

Zulkifli Muhyiddin, 51, dan Ooi Chooi Liang, 55, adalah dua insan yang mempunyai visi dan misi berbeza dalam hidup mereka tetapi mempunyai minat yang sama dalam bidang pertanian.

Ini kerana bagi mereka berdua hanya bidang ini dapat memberi kepuasan dalam hidup mereka.

Mereka menjadikan puncak Gunung Jerai yang subur sebagai kawasan pertanian dan mampu memberi nafas baru kepada industri agropelancongan di negeri ini.

Bagi Zulkifli yang merupakan pesara tentera laut, beliau mengambil langkah untuk menjadi perintis dalam bidang penanaman strawberi di Gunung Jerai.

Baginya tiada yang mustahil dalam hidup ini asalkan berani dan tidak pernah putus asa dalam mencari rezeki.

Katanya, sebagai bekas anggota tentera, beliau diajar untuk menjadi berani dalam kehidupan dan sekali melangkah tidak menoleh ke belakang dan kini langkahnya semakin laju dalam bidang pertanian.

Menurut Zulkifli, setelah bersara dalam bidang ketenteraan dia merasa bosan dan dia mengambil keputusan untuk menceburkan diri dalam bidang pertanian dengan mengusahakan tanaman nenas.

“Setelah berjaya dengan tanaman nanas dan menghasilkan produk-produk sampingan seperti jem dan minuman, saya mahu terus berjaya dalam bidang ini.

“Setelah mendengar taklimat daripada Zainol Hashim yang merupakan pegawai pertanian tertinggi, Jabatan Pertanian Kuala Muda mengenai tanaman strawberi di Gunung Jerai saya terus tertarik untuk mencubanya,” katanya ketika ditemui Utusan Malaysia di Taman Strawberi Gunung Jerai baru-baru ini.

Jelasnya, walaupun mendapat pelbagai halangan terutamanya kata-kata sinis bahawa strawberi tidak dapat tumbuh di Gunung Jerai, namun beliau optimis bahawa strawberi mampu membesar dengan baik berdasarkan percubaan demi percubaan yang dilakukan olehnya bersama penasihat projek ini, Zainol Hashim.

Berbekalkan modal RM50,000 itu, beliau membina tapak semaian di atas puncak gunung yang berkeluasan 60x20x3 unit dan mampu menempatkan kira-kira 2,000 pokok strawberi.

Katanya, beliau mengambil anak benih daripada dua baka yang berlainan iaitu Chandler dari Amerika Syarikat dan Cama Rosa dari Holland yang boleh diperoleh daripada pembekal di Cameron Highlands.

“Strawberi yang menggunakan kaedah fertigasi amat mudah dijaga dan hanya memerlukan pengawasan yang minimum.

Keseronokan”Tuaian pertama dijangka boleh dipetik setelah 70 hari ditanam iaitu pada bulan Julai ini dan kami akan memberikan peluang kepada pengunjung yang berminat untuk datang dan merasai sendiri keseronokan memetik buah strawberi yang segar dari pokok,” katanya.

Berbeza dengan Chooi Liang yang berpengalaman sebagai pengusaha cendawan shiitake, beliau mengambil keputusan untuk menanam sayur-sayuran organik yang bebas daripada sebarang bahan kimia sebagai produk sampingan keluaran syarikatnya.

“Saya menyedari kebanyakan sayur-sayuran yang berada di pasaran banyak menggunakan bahan kimia yang boleh mendatangkan bahaya kepada kesihatan manusia.

“Jadi dengan kemahiran yang ada, saya mencuba untuk menanam sayur-sayuran organik dengan bantuan anak saya Dr. Shirley Ooi di kawasan Gunung Jerai tanpa memusnahkan keindahan asli kawasan ini,” jelasnya.

Chooi Liang menambah, kawasan Gunung Jerai ini memang subur dan kawasan persekitaran yang sesuai juga membantu mendapatkan pertumbuhan sayur-sayuran yang sihat.

“Saya menggunakan bahan buangan daripada kompos tanaman cendawan sebagai medium tanaman sayur-sayuran di sini setelah anak saya berjaya menyakinkan bahawa kompos cendawan amat berkhasiat kepada pertumbuhan sayur-sayuran,” ujarnya.

Sewaktu kunjungan Utusan Malaysia ke tapak penanaman sayur-sayuran tersebut mendapati, kawasan semula jadi di situ yang bersih dan indah amat berpotensi untuk dijadikan sebagai salah satu tempat yang mesti dikunjungi jika datang ke Gunung Jerai.

Antara sayur-sayuran yang ditanam di situ ialah seperti salad, cili, terung dan banyak lagi.

Selain itu, jelas Chooi Liang, sayuran organik yang dihasilkan di sini amat baik untuk kesihatan manusia kerana ia langsung tidak menggunakan sebarang racun perosak dan bahan kimia sampingan yang lain.

Katanya, permintaan orang ramai untuk sayur-sayuran organik amat menggalakkan kerana semakin ramai pengguna mengambil berat tentang kesihatan mereka.

“Walaupun ditanam di kawasan pergunungan tiada satu pokok yang ditebang kerana kami mahu mengekalkan keaslian kawasan ini kerana ladang saya merupakan ladang yang bersifat mesra alam.

“Kawasan penanaman cendawan shiitake dan sayur-sayuran organik milik saya sentiasa terbuka kepada orang ramai yang ingin tahu dengan lebih lanjut mengenainya,” ujarnya.

JPH arah kurung ternakan

Langkah elak hawar berdarah daripada merebak selepas 37 ternakan terkorban di empat kampung

RANTAU PANJANG: Jabatan Perkhidmatan Haiwan (JPH) semalam mengarahkan semua pemilik lembu dan kerbau yang diternak secara lepas bebas di negeri ini, segera mengurung ternakan masing-masing sebagai langkah mengawal hawar berdarah daripada merebak.

Pengarah JPH Kelantan, Datuk Dr Mohd Zairi Serlan, berkata tindakan itu perlu berikutan setakat ini 37 kerbau dikesan menjadi mangsa serangan hawar berdarah membabitkan empat kampung iaitu Lubuk Gong, Danga, Tasik Tandak dan Kedak.

“Sebuah pasukan penyelidik sudah dibentuk bagi melakukan kajian terperinci mengenai penyakit ini di samping satu pasukan rondaan dibentuk bagi mengawal kawasan terdedah kepada hawar itu. JPH turut membantu menanam bangkai ternakan yang mati dengan segera.

“Bagi mengawal keadaan, JPH memohon kerjasama penternak supaya segera mengurung ternakan mereka ketika ini, bagi membolehkan kita memberi suntikan pelalian terhadap ternakan itu dalam usaha mengawal penyakit ini,” katanya di sini, semalam.

Difahamkan, penyakit Hawar Berdarah atau Haemoraghic Septicaemia (HS) yang menyerang ternakan kerbau dan lembu berpunca daripada kuman Pasteurella Multocida yang menyerang ternakan yang mengalami tekanan akibat perubahan cuaca.

Kerbau dikatakan lebih mudah dijangkiti HS berbanding lembu, manakala anak ternakan itu lebih terdedah kepada penyakit terbabit berbanding haiwan dewasa. Penyakit itu boleh mengakibatkan kematian tinggi sehingga 80% di kawasan wabak. Namun, suntikan pelalian yang segera boleh menyelamatkan nyawa ternakan terbabit.

Dr Mohd Zairi berkata, hawar berdarah merebak melalui air yang diminum oleh ternakan yang dicemari bangkai ternakan yang mati akibat penyakit terbabit.

“Mana-mana penternak yang mengesan ternakan mereka kurang bermaya, hendaklah segera membuat laporan kepada JPH untuk membolehkan pemeriksaan dilakukan.

“Setakat ini, kami mengesan 37 kematian ternakan, semuanya kerbau di kawasan terjejas. Hari ini, belum ada kematian dilaporkan tetapi petugas JPH masih meneruskan rondaan dan gerakan,” katanya.

Penternak dari Kampung Lubok Gong, Wan Yaakub Wan Deraman, 68, berkata 11 kerbau miliknya mati kelmarin ketika dilepas mencari makan sekitar sawah di kampung itu.

“Semua kerbau saya mati dalam keadaan bengkak di leher. Kematian ternakan dengan banyak sekali gus mengejutkan saya, kerana kejadian seperti ini tidak pernah berlaku. Kali terakhir kira-kira enam tahun lalu. Penyakit ini menyebabkan saya kehilangan punca pendapatan,” katanya yang mendakwa kerugian lebih RM10,000.

Rakannya, Yusoff Othman, 59, berkata beliau turut kerugian lebih RM10,000, apabila 10 kerbau mati sejak tiga hari lalu.

Ternak ikan tangki di Rhu 10

TEKNOLOGI TERKINI: Projek ternakan ikan kerapu menggunakan sistem ‘flow through’ di Kampung Rhu 10, Setiu, Terengganu.

Projek agrotani Trg Sukran dengan kerjasama TADC dan Permint beri peluang pekerjaan, tingkat pendapatan penduduk

KUALA TERENGGANU: Siapa kata kerja menternak tidak boleh mendatangkan hasil lumayan? Pandangan sinis bahawa bidang agrotani tidak akan membawa seseorang itu ke mana-mana sudah semakin lapuk dan tidak boleh lagi diguna pakai kini.

Dalam era serba moden dan berteknologi tinggi yang turut memberi tempias kepada sektor pertanian, penternakan dan nelayan, kini semakin ramai golongan itu boleh tersenyum bangga dan menikmati hidup lebih selesa dengan pendapatan bulanan setaraf ketua pegawai eksekutif syarikat.

Malah, golongan miskin dan hidup susah sebelum ini juga sudah mampu berkereta mewah, memiliki rumah besar yang lebih selesa, malah ada antara mereka yang berjaya menghantar anak belajar ke luar negara dengan hasil titik peluh sebagai petani dan penternak.

Dalam dunia yang semakin kurang menggunakan tenaga kerja manusia, lebih bergantung kepada mesin dan jentera berteknologi tinggi, selain pelbagai prasarana moden yang memudahkan lagi proses kerja, bidang agrotani kini semakin berkembang maju selaras dengan matlamat kerajaan memartabatkan industri asas tani ke tahap lebih tinggi.

Projek ternakan ikan kerapu menggunakan sistem ‘flow through’ di Kampung Rhu 10, Setiu yang dijalankan pengusaha Trg Sukran Hatchery Sdn Bhd (Trg Sukran) dengan kerjasama Terengganu Agriculture Development Corporation Sdn Bhd (TADC) serta Perbadanan Memajukan Iktisad Terengganu (Permint) menjadi satu contoh bidang penternakan semakin diberi keutamaan dan perhatian di negeri ini.

Ketua Pegawai Operasi Trg Sukran, Paul Mak, berkata projek yang bermula dengan 72 tangki ternakan yang mengepam dan mengalirkan air laut terus ke dalam kolam takungan itu menternak dua jenis kerapu iaitu kerapu harimau dan kerapu tikus yang bukan saja untuk pasaran tempatan, malah dieksport.

Beliau berkata, selain 72 kolam ternakan itu, pihaknya menempatkan enam kolam rawatan dan nurseri untuk ikan yang menjalani proses tumbesaran selain merawat ikan yang sakit supaya tidak bercampur dengan ikan lain sekali gus menyebabkan risiko jangkitan kepada ikan sihat.

Katanya, ikan sakit ditempatkan dalam tangki rawatan air laut bercampur ubatan yang berfungsi untuk memulihkan ikan sebelum boleh dijual di pasaran, bagi menjamin mutu dan kualiti ikan mendapat permintaan tinggi di negara luar terutama Hong Kong.

Dengan menggunakan 10 tenaga kerja tempatan yang setiap seorang mempunyai tugasan sendiri, Trg Sukran Rhu 10 yang menjadi tempat pusat pertumbuhan dan pembiakan ikan itu setakat ini sudah menghasilkan dua tan ikan untuk pasaran tempatan dan eksport.

“Dua jenis kerapu utama yang diternak di sini ialah kerapu harimau dan kerapu tikus yang diletakkan dalam kolam gentian yang putaran airnya ditukar sebanyak tiga kali sehari dan setiap ekor ikan ini dijual di pasaran tempatan dan Hong Kong pada harga mencecah RM30 hingga RM35 seekor.

“Usaha kerajaan negeri dan agensi berkaitan mengetengahkan konsep sebegini dalam penternakan ikan sangat baik kerana ia bukan saja dapat membantu meningkatkan peluang pekerjaan dan meningkatkan ekonomi rakyat tempatan, malah meningkatkan pendapatan dan pengeluaran negara,” katanya.

Beliau berkata, projek itu yang dirangka untuk membantu rakyat miskin meningkatkan pendapatan dan ekonomi keluarga sangat berkesan dan setakat ini dianggarkan dua tan tuaian sudah dibuat dengan 16 peserta Program Pembangunan Rakyat Termiskin (PPRT) dilantik dengan pendapatan sebanyak lebih RM500 sebulan sebagai pendapatan sampingan.

Menerangkan lebih lanjut proses penternakan ikan kerapu menggunakan sistem ‘flow through’ itu, beliau berkata benih ikan dari Indonesia yang dibeli dan dibawa masuk oleh TADC akan ditempatkan di Terengganu Marine Culture Centre (TMC) di Tanjung Demong, Besut sebelum dibawa ke Pusat Pertumbuhan Trg Sukran di Rhu 10.

Paul berkata, peringkat pertama ini adalah yang paling mustahak kerana ia permulaan untuk penetasan telur ikan sehinggalah ia membiak menjadi ikan bersaiz lima sentimeter (sm), sebelum dibawa ke Trg Sukran untuk dibiakkan sehingga sebesar 10 sm atau 550 gram, iaitu saiz yang menepati permintaan pasaran tempatan dan Hong Kong.

“Apabila saiz ikan sudah cukup besar barulah ia sedia untuk dijual. Jika di Malaysia ikan tilapia dan siakap sering menjadi pilihan ramai, di Hong Kong pula ikan kerapu menjadi menu pilihan utama terutama di rangkaian restoran terkemuka di negara itu.

“Daripada dua jenis kerapu itu (kerapu harimau dan tikus), kerapu tikus lebih diminati masyarakat di sana kerana rasanya yang lebih enak. Malah, nilai kerapu tikus juga jauh lebih tinggi daripada kerapu harimau. Salah satu sebab ia dijual pada harga mahal ialah kerana kerapu tikus mengambil masa lebih lama untuk membesar berbanding kerapu harimau,” katanya.

Beliau berkata, untuk bulan lalu saja, Trg Sukran sudah mengeksport bekalan lebih satu tan ikan kerapu ke pasaran Hong Kong dan permintaannya terus meningkat setiap bulan.

Mengulas cabaran dan risiko menjalankan projek ternakan ikan kerapu di dalam tangki, Paul berkata, air laut yang disalurkan ke dalam kolam harus dipastikan berada dalam gizi sesuai bagi memastikan ikan membesar di dalam air laut yang bersih dan tidak tercemar.

Katanya, pihaknya menghadapi kesukaran untuk menyalurkan air laut bersih pada musim tengkujuh kerana ketika itu air laut mudah bercampur pasir dan air limpahan sungai yang agak kotor, sekali gus dikhuatiri akan menjejaskan proses tumbesaran dan kualiti ikan yang akan dijual.

“Air yang disalirkan ke dalam tangki ternakan kebiasaannya diambil dari gigi laut hingga 400 meter ke arah laut. Air laut ini akan ditukar sebanyak tiga kali sehari bagi memastikan tahap semula jadi. Proses kitaran air ini dibuat bagi memastikan kesegaran air yang akan membantu pembiakan ikan dengan sempurna,” katanya.

FAKTA NOMBOR: Projek agrotani Trg Sukran

# RM500 sebulan – Pendapatan sampingan peserta PPRT

# 550 gram – Berat ikan yang dipasarkan.

Antara makanan dan bahan api

JAGUNG digunakan untuk makanan dan juga bahan api bio.

Bidang bioteknologi yang boleh dimanfaatkan untuk meningkatkan produktiviti tanaman dan haiwan ternakan tidak semestinya bebas memberi kesan terhadap krisis makanan.Sejak kesedaran terhadap keselamatan makanan meningkat, bioteknologi juga menjadi isu daripada aspek keselamatan dan terbaru, wujudnya tanggapan ia memungkin persaingan antara keperluan makanan dan bahan api bio (biofuel).

Sebagai contoh, apakah penanam canola atau soya dan tebu tidak tertarik dengan tawaran untuk menggunakan produk mereka sebagai bahan mentah penghasilan bahan api bio atau etanol berbanding untuk makanan semata-mata?

Isu ini telah lama timbul dan mengundang kebimbangan bagaimana persaingan menggunakan bahan mentah tersebut untuk tujuan makanan atau bukan makanan.

Seorang profesor pertanian tempatan, Prof. Datuk Dr. Makhdzir Mardan dari Fakulti Pertanian Universiti Putra Malaysia (UPM) berpendapat, isu bekalan makanan dan kenaikan harga ini bukanlah semata-mata kepada peringkat pengeluaran semata-mata, sebaliknya lebih kepada isu ekonomi.

Beliau tidak menolak kemungkinan, isu yang berlaku sekarang lebih banyak dipengaruhi oleh adanya dorongan pasaran berhubung penggunaan bahan api bio.

Beliau memberi contoh, meskipun ada faktor lain seperti cuaca buruk dan kenaikan harga minyak, isu lebih berkisar kepada kenaikan harga produk tanaman bijirin seperti gandum dan beras.

Beliau mempersoalkan kenapakah harga makanan lain seperti sayur-sayuran dan ikan tidak mengalami kenaikan sebaliknya, beras dan gandum yang menjadi isu.

”Ia bukan faktor kekurangan bekalan, sebaliknya kenaikan harga yang disebabkan oleh faktor lain,” ujarnya.

Makhdzir berkata, kenaikan harga gandum mungkin dipengaruhi oleh beberapa faktor antaranya kenaikan harga minyak yang menyebabkan kos pengangkutan naik berkali ganda, kos baja, racun rumpai dan serangga.

Namun katanya, di Eropah , petani mula tertarik dengan insentif menanam canola atau rapeseed dan ada kalangan mereka menukar tanaman gandum yang diusahakan kepada tanaman tersebut. Insentif tersebut diperkenalkan kerana Kesatuan Eropah (EU) meletakkan peratus kuota kepada penggunaan bahan api bio kepada lebih 5.7 5 peratus menjelang 2010 berbanding tiga peratus sebelum ini.

Justeru, peralihan pergantungan dunia daripada petroleum kepada pelbagai sumber seperti bahan api bio, suria, angin dan ombak akan terus mengakibatkan pergolakan harga makanan seperti yang dijangka.

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) kini mengutamakan dasar tidak menggalakkan penggunaan minyak yang boleh dimakan (edible oil) untuk kegunaan bahan api.

Oleh itu beliau menjangka, oleh kerana negara tidak mempunyai Dasar Tenaga Negara, ia akan menyukarkan peniaga untuk menjangka prospek pelaburan dalam banyak aspek kerana Malaysia bergantung kepada dasar tenaga sekutu blok ekonomi seperti EU dan Amerika Utara.

”ASEAN seharusnya berganding bahu merangka strategi menguruskan dasar tenaga dan makanan rantau ini,” ujarnya.

Dalam pada itu, peningkatan harga beras/padi juga kemungkinan disebabkan oleh satu faktor yang tidak boleh diketepikan.

Beliau mendakwa, dengan kenaikan harga beras hampir dua kali ganda, Amerika Syarikat (AS) lambat-laun akan berjaya menembusi pasaran eksport dari Arkansas ke Asia.

Pasaran”Selama ini, AS sukar menembusi pasaran Asia kerana harganya di rantau tersebut agak rendah dan tidak menguntungkan.

”Beras merupakan makanan utama 3.5 daripada enam bilion penduduk dunia manakala AS adalah pengeluar utama beras GMO yang berjaya dihasilkan menerusi penyelidikan dengan kerjasama Institut Penyelidikan Beras Antarabangsa (IRRI) di Filipina,” katanya.

Beliau mengulas lagi, dengan keadaan cuaca yang tidak menentu dan menggagalkan usaha menanam, maka dalam jangka masa panjang akan berlaku senario eksport dari AS ke Asia dengan lebih pantas.

Katanya lagi, kejayaan menambah nilai beras akan lebih dipelopori oleh China kerana penyelidiknya telah berjaya memetakan genom beras dan mereka akan menyerlah dalam memacu inovasi gen makanan tersebut.

AS dan China merupakan dua buah negara yang berjaya menghasilkan beras GM namun AS telah lama cuba menembusi pasaran beras Jepun dan Korea tetapi belum berjaya,

Bagaimanapun di peringkat domestik, kerajaan khususnya, perlu melihat isu tersebut sebagai satu fenomena global dan melihat di keseluruhan rantaian bekalan di manakah titik masalah atau bottle neck yang sebenarnya, kata Makhdzir.

Malaysia bernasib baik kerana memiliki tanaman sawit yang boleh digunakan untuk dua tujuan iaitu sama ada penghasilan minyak masak atau bahan api diesel bio (biodiesel).

Bagi Brazil, mereka boleh mengalih kepada tebu sebagai bahan api kerana negara tersebut bukan pengeluar minyak mentah.

Dalam industri bahan api bio, ada beberapa bahan asas yang boleh diterjemahkan kepada produk mesra alam itu antaranya tebu, kanji daripada jagung dan kanola,

Tanaman lain termasuk kelapa sawit, kacang soya dan alga dan pokok jarak.

Bahan buangan biomass juga boleh digunakan termasuk kayu untuk tujuan tersebut.

Faktor kenaikan harga gandum jagung dan beras:

lProduktiviti rendah di kalangan petani negara miskin.

lDasar bahan api bio di AS dan EU yang memberikan subsidi kepada peralihan tanaman daripada makanan kepada bahan api.

lPerubahan iklim yang menyebabkan berlakunya banjir dan kemarau.

lPertambahan penduduk dunia.

Oleh itu, cara terbaik mengatasinya ialah dengan memberi subsidi kepada petani miskin, mengubah dasar bahan api bio dan tangani perubahan iklim.

138,000 petani perlu raih manfaat

KENAIKAN harga beras dunia sekarang yang dijangka berterusan, lambat laun akan memberi rahmat kepada lebih 138,000 keluarga petani seluruh negara dengan syarat mereka perlu lebih rajin dan bersedia mengambil inisiatif untuk menguruskan sawah masing-masing secara lebih efisien.

Walaupun harga beras di pasaran dunia meningkat hampir 200 peratus dalam tempoh kurang dua tahun dan pada akhir-akhir ini turut melonjakkan harga runcit di pasaran tempatan, harga padi pada keseluruhannya tidak banyak berubah.

Ini menyebabkan ramai petani termasuk di Kedah seperti yang dilaporkan baru-baru ini, mengeluh kerana mereka tidak dapat menikmati faedah secara langsung daripada kenaikan harga beras sekarang.

Bagaimanapun, perkara itu hanya fenomena sementara kerana satu hari nanti mereka akan menikmati harga yang lebih baik sejajar dengan kenaikan harga beras di pasaran semasa apabila tiba musim menuai di utara Semenanjung, bermula akhir bulan depan.

Menurut laporan yang diterima, petani di kawasan lain yang menuai, sudah pun menikmati harga yang lebih baik untuk hasil keluaran mereka berbanding musim lepas.

Berdasarkan catatan, harga padi di daerah Krian, Perak, pada musim menuai lalu dalam lingkungan RM650 satu tan. Ini tidak termasuk RM24.81 subsidi bagi setiap tan yang dibayar kerajaan.

Paras harga padi boleh mencecah sehingga RM1,200 tan jika diambil kira harga beras semasa. Harga runcit beras yang ditawarkan di pasaran tempatan mengikut gred pada awal bulan ini adalah RM1.80 sekilogram bagi ST 15 peratus yang dikawal, RM3.28 sekilogram bagi gred SST 5 peratus, RM3.80 sekilogram bagi beras putih import, RM5.50 sekilogram bagi beras wangi import dan RM2.20 sekilogram bagi beras hancur import.

Kenaikan harga padi tentulah dengan sendirinya meningkatkan pendapatan pesawah tempatan yang sebahagiannya masih tergolong dalam kelompok termiskin.

Bagaimanapun, kenaikan harga saja belum tentu menjamin keselesaan taraf hidup petani apabila diambil kira faktor saiz tanah dan kadar pengeluaran yang secara relatifnya masih rendah berbanding imput pengeluaran.

Kini, ada 674,461 hektar tanah sawah yang diusahakan di seluruh negara termasuk kawasan jelapang di Mada, Kada, Kemasin/Semerak, Barat Laut Selangor, Krian Sungai Manik, Pulau Pinang dan Seberang Perak serta kawasan luar jelapang di tempat lain.

Kebanyakan daripada tanah sawah itu bersaiz kecil dan kurang ekonomik. Kadar pengeluaran purata pada 3.51 tan sehektar juga cukup rendah berbanding sasaran 10 tan yang ditetapkan di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMK-9).

Sasaran yang ditetapkan itu bukan sesuatu yang mustahil dicapai jika tumpuan yang lebih serius diberikan oleh semua pihak untuk memperkasakan sektor padi yang selama ini seolah-olah diabaikan.

Rekod menunjukkan bahawa ada petani di Selangor sudah berjaya mencapai sasaran itu dengan menggunakan teknologi moden dan pengurusan sawah yang lebih rapi.

Malah, seorang usahawan tani di daerah Krian, Perak, Sabran Halim, 61 berkata ada petani di kawasan itu sudah berjaya menghasilkan lapan tan sehektar.

Beliau sendiri yang mengusahakan beberapa hektar tanah sawah sudah berjaya mencapai kira-kira 4.8 tan sehektar, jauh melepasi kadar purata kebangsaan.

Banyak sebab mengapa sektor itu selama ini tidak menarik. Pertama ia tidak menjanjikan pulangan yang memuaskan. Malah menurut anggaran kasar, jika ditolak pelbagai jenis input yang diberikan kerajaan dalam bentuk subsidi seperti benih, baja dan subsidi harga, maka tiada sebarang wajaran ekonomi yang boleh menarik seseorang untuk menceburi bidang ini.

Di samping itu, lebih banyak kos dapat dijimatkan dengan mengimport beras yang sebelum ini boleh didapati dengan lebih murah dan mudah. Situasi itu turut mengakibatkan jumlah kawasan sawah menguncup sejak 15 tahun lalu selepas banyak tanah sawah bertukar menjadi belukar, ditukar syarat untuk projek perumahan atau ditanam dengan tanaman lain seperti kelapa sawit yang lebih menguntungkan.

Anak muda juga lebih berminat berhijrah ke kawasan bandar untuk bekerja di sektor perkilangan dan sebagainya. Akibatnya, umur purata petani Malaysia kini sudah melebihi usia persaraan. Disebabkan usia lanjut dan pulangan yang tidak seberapa, mereka hanya mengerjakan tanah masing-masing secara sambil lewa sekadar cukup makan.

Bagaimanapun, senario ini dijangka berubah mulai sekarang berikutan kenaikan harga beras. Dengan sendirinya permintaan untuk padi daripada pekilang tempatan akan meningkat dan petani juga akan terdorong untuk meningkatkan pengeluaran untuk meraih pendapatan yang lebih tinggi.

Dalam hubungan ini, kerajaan membuat keputusan dasar yang tepat empat tahun dulu apabila Perdana Menteri, Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi memilih untuk memperkasakan sektor pertanian sebagai salah satu penyumbang utama pertumbuhan ekonomi walaupun ketika itu harga beras di pasaran antarabangsa secara relatifnya masih rendah.

Dalam usaha meningkatkan tahap sara diri, kerajaan memperuntukkan RM1.2 bilion di bawah RMK-9 untuk pelbagai agensi berkaitan padi di dalam dan luar kawasan jelapang. Ini termasuk RM8.6 juta untuk kegiatan penyelidikan dan pembangunan (R&D).

Baru-baru ini kerajaan meluluskan RM4 bilion lagi untuk memastikan bekalan makanan mencukupi dan stok penimbal makanan diwujudkan berikutan krisis makanan yang dihadapi dunia sekarang.

Menurut Menteri Pertanian dan Industri Asas Tani, Datuk Mustapa Mohamed, sebahagian daripada peruntukan itu akan dibelanjakan untuk meningkatkan pengeluaran padi. Usaha juga sedang dibuat oleh beberapa agensi kerajaan untuk menggalakkan petani memulihkan tanah terbiar mereka.

Jelaslah bahawa jika petani bijak memanfaatkan insentif yang disediakan kerajaan, mereka pasti dapat meningkatkan hasil keluaran masing-masing.

Kini, negara mengeluarkan kira-kira 73.3 peratus daripada keperluan beras tempatan. Sekiranya petani tempatan dapat meningkatkan hasil purata mereka sebanyak sekali ganda saja – tahap yang masih rendah daripada sasaran yang ditetapkan – negara sudah mampu mencapai lebih daripada Tahap Sara Diri (TSD).

Sekiranya diambil kira, tanah baru yang diura-urakan akan dimajukan di Sarawak dan tempat lain, maka bukanlah sesuatu yang mustahil, suatu hari nanti Malaysia pula akan menjadi negara pengeksport beras.

Jika ini berlaku, yang akan turut bergembira tentulah petani sendiri di samping rakyat umumnya sebagai pengguna.

Tetapi jalan ke arah itu bukan mudah walaupun bukan mustahil untuk dicapai. Syaratnya, semua pihak termasuk kerajaan, agensi pelaksana dan petani sendiri perlu lebih serius, komited dan fokus.

Datuk Abdul Rahman Sulaiman adalah Pengarah Komunikasi Unit Perancang Ekonomi, Jabatan Perdana Menteri